پدیده عظیم اربعین، یک فرصت تاریخی برای حضور پررنگ اجتماعی و سیاسی در تحولات منطقه است. سال‌ها با شیعه‌هراسی تلاش می‌شد که جهان تشیع به یک انزوای اجتماعی دچار شود؛ اما اربعین به‌عنوان بزرگ‌ترین رویداد حضوری در عالم تشیع، هویت مشترک و اجتماعی آنان را ترمیم نموده و اجازه نمی‌دهد که جغرافیای پراکنده شیعه، آنان را در انزوا قرار دهد.

بی‌گمان در دوران افول هژمونی‌های مدرن که انسان را در حصار اومانیستی و لیبرالیستی خود حبس کرده بودند، ظهور و در قله قرار گرفتن اربعین از میان پدیده‌های اجتماعی، یک فرصت بزرگ برای نشان دادن معیارهای انسان تمدنی از نظر مکتب تشیع است؛ اما فارغ از ابعاد بیرونی آیین اربعین، کارکرد مؤثر آن بر جامعه شیعی در امیدآفرینی و پویاسازی حیات اجتماعی، مسئله‌ای مهم و ستودنی است.

در شرایط حساس و شکننده برای جهان تشیع که هم به لحاظ تئوریک و هم از جهت هسته سخت خود یعنی جغرافیای جمعیتی، دچار تهدیدهای بیرونی شده، می‌توان سر بر آوردن منسک بزرگ اربعین را یک تنفس اجتماعی بزرگ و بی‌نظیر برای شیعیان دانست.